علت ایجاد ماگماهای با ترکیب شیمیایی متفاوت در طبیعت چیست؟

علت ایجاد ماگماهای با ترکیب شیمیایی متفاوت در طبیعت چیست؟

ماگماها به دو گروه تقسیم می شوند:

الف) ماگمای اولیه یا مادر : که به واسطه ذوب بخشی گوشته فوقانی و یا پوسته تشکیل می شود .

ب ) ماگمای اشتقاقی : که به واسطه پدیده تفریق از ماگمای اولیه و یا در اثر اختلاط ماگماها حاصل شده اند.

دو دسته از شرایط در تحول ماگمایی می توانند مد نظر قرار گیرند:

-دسته اول آنهایی که در محل تشکیل ماگما آن را متاثر می سازند.

-دسته دوم آنهایی که ضمن صعود ماگما و تا زمان فوران ماگما آن را تحت تاثیر قرار می دهند.

ماگماهای بازالتی عموما به عنوان ماگماهای اولیه نگریسته شده اند البته در هر صورت هر ماگمایی میتواند به عنوان ماگمای مادر دیگر ماگماهای بیشتر تفریق شده قرار بگیرد.

عواملی که باعث کنترل ترکیب ماگماهای بازالتی می شود:

الف ) ترکیب : که شامل ترکیب شیمیایی و کانی شناسی سنگ مادر (منشا ) و همچنین ترکیب مواد فرار یعنی نوع مواد فرار و فراوانی نسبی آنها می گردد.

ب ) فرایند ذوب : که ارتباط با درجه ذوب بخشی و عمقی که ماگما در آن جا تشکیل می شود دارد.

ماگماهای اولیه کمیابند زیرا اغلب ضمن سرد شدن متحمل تبلور بخشی شده و یا با اختلاط و آلودگی در مسیر خود به سطح زمین دچار تغییر ترکیب شیمیایی می شوند . درجه ذوب بخشی در هر عمقی در رابطه با فشار و میزان مواد فرار سیستم می باشد. نوع و میزان مواد فرار تاثیر عمده ای بر درجه حرارت ذوب ، درجه ذوب بخشی پریدوتیت گوشته و ترکیب حاصله دارد.

مهمترین عوامل موثر در ترکیب شیمیایی ماگماها

ترکیب شیمیایی گوشته

1 – درجه ذوب گوشته

بدین معنی که بر اساس میزان حرارت گوشته و فشار گوشته ( عمق شروع به ذوب گوشته ) که قویا به هم وابسته اند باعث می شود که در صدی از گوشته که ماده ای خمیر مانند است شروع به ذوب کند هر قدر فشار بیشتر ( عمق حجره ماگمایی ) و حرارت کمتر باشد درجه ذوب کمتر می شود هر قدر میزان ذوب کمتر باشد ماگما از عناصر آلکالن ( سدیم و پتاسیم ) و در نتیجه سیالات و گاز ها غنی تر خواهد بود و هر قدر میزان ذوب بیشتر باشد ماگما از عناصر آهن و منیزیم غنی خواهد بود.

2- تبلور تفریقی

بدین معنی که ماگمای موجود ذر حجره ماگمایی با گذشت زمان دچار تحول شده و اسیدی می شود بنابراین امکان تولید ماگمایی اسیدی ( و در نهایت گدازه ) از یک ماگمای بازیک ( کم سیلیس ) در طی زمان وجود دارد.

3-آلودگی پوسته ای

بدین معنی که ماگمای تشکیل شده در گوشته تا قاعده پوسته ، از آنجا که دارای چگالی کمتری نسبت به سنگهای جامد اطراف خواهد بود به سمت بالا حرکت می کند و در بخشهای بالاتر پوسته نفوذ می کند گرمای این ماگما آن قدر بالاست که می تواند بخش هایی از پوسته که در تماس با آن است را ذوب و در نهایت هضم کند ترکیب میانگین پوسته زمین سیلیسی است بنابراین هضم پوسته سیلیسی در یک ماگمای معمولا بازیک باعث تغییر ترکیب شیمیایی ماگمای اولیه و سیلیسی شدن آن می شود.

4- اختلاط ماگمایی

به معنی مخلوط شدن ماگماهایی با ترکیب متفاوت در حجره ماگمایی می باشد.

گرد آوری : خانم آقامحمد رضا دبیر زمین شناسی دبیرستانهای باهنر – شاهد کوثر – زرین خواه

برچسبها: مقاله وبلاگ گروه زمين شناسي منطقه 15...